DARASI NA 5: YADDA AKE TSARA KUƊIN KASUWANCI, LISSAFIN RIBA DA ASARA (PROFIT & LOSS) DOMIN KAUCEWA FAƊUWA A KASUWANCI

DARASI NA 5: YADDA AKE TSARA KUƊIN KASUWANCI, LISSAFIN RIBA DA ASARA (PROFIT & LOSS) DOMIN KAUCEWA FAƊUWA A KASUWANCI

Gabatarwa

Daya daga cikin manyan dalilan da ke sa kasuwanci ya faɗi ba rashin kwastomomi ba ne, ba rashin jari ba ne, sai dai rashin sanin yadda ake sarrafa kuɗi.

Mutane da yawa suna samun kuɗi a kasuwanci amma ba su san ko suna samun riba ko asara ba. Wasu kuma suna cin kuɗin kasuwanci ba tare da sun sani ba, har sai wata rana su tarar kasuwancin ya rushe.

Saboda haka, duk mai kasuwanci yana buƙatar ya san yadda ake tsara kuɗi (Financial Management) da kuma yadda ake lissafin riba da asara (Profit and Loss Calculation).

A wannan darasi za mu koyi yadda ake sarrafa kuɗin kasuwanci yadda ya kamata domin kasuwanci ya ci gaba da bunƙasa.

Menene Tsarin Kuɗin Kasuwanci?

Tsarin kuɗin kasuwanci shi ne yadda ake kula da duk kuɗaɗen shiga da fita a kasuwanci.

Wannan ya haɗa da:

Kuɗin da aka fara kasuwanci da su.

Kuɗin shiga daga tallace-tallace.

Kuɗin da ake kashewa.

Ribar da ake samu.

Asarar da ake yi.

Idan ba ka da tsarin kuɗi, za ka yi wahalar sanin halin da kasuwancinka yake ciki.

Muhimmancin Tsarin Kuɗi

1. Sanin Ribarka

Zai taimaka maka ka san ko kana samun riba ko asara.

2. Kaucewa Asara

Za ka iya gano matsaloli kafin su zama babbar matsala.

3. Sauƙin Faɗaɗa Kasuwanci

Kasuwancin da ke da kyakkyawan tsarin kuɗi yana samun sauƙin bunƙasa.

4. Samun Amincewar Masu Zuba Jari

Investors suna son kasuwancin da ke da kyakkyawan record na kuɗi.

Nau'ikan Kuɗi A Kasuwanci

1. Kuɗin Shiga (Income/Revenue)

Waɗannan su ne kuɗaɗen da kasuwanci yake samu.

Misali:

Tallace-tallace

Kuɗin sabis

Kwangila

2. Kuɗin Fita (Expenses)

Waɗannan su ne kuɗaɗen da ake kashewa domin gudanar da kasuwanci.

Misali:

Sayan kaya

Sufuri

Hayar shago

Wutar lantarki

Tallace-tallace

Albashin ma'aikata

Menene Riba? (Profit)

Riba ita ce kuɗin da ya rage bayan an cire duk kuɗaɗen da aka kashe.

Formula:

Riba = Kuɗin Shiga - Kuɗin Fita

Misali:

Kuɗin shiga = ₦200,000

Kuɗin fita = ₦150,000

Riba = ₦50,000

Menene Asara? (Loss)

Asara tana faruwa idan kuɗin fita ya fi kuɗin shiga.

Misali:

Kuɗin shiga = ₦100,000

Kuɗin fita = ₦130,000

Asara = ₦30,000

Yadda Ake Rubuta Kuɗin Shiga Da Fita

Kowane ɗan kasuwa ya kamata ya mallaki:

Littafin Shiga Da Fita

Ko kuma:

Excel Spreadsheet

Ko:

Accounting App

Ka rubuta duk kuɗin da suka shiga da waɗanda suka fita kullum.

Misali:

Bayani

Adadi

Tallace-tallace

₦50,000

Sufuri

₦2,000

Sayan Kaya

₦30,000

Wutar Lantarki

₦1,000

Babban Kuskuren Masu Kasuwanci

Haɗa Kuɗin Kai Da Na Kasuwanci

Wannan kuskure ne mai haɗari sosai.

Ka ware:

✔ Kuɗin kasuwanci

✔ Kuɗin gida

✔ Kuɗin kanka

Idan ka haɗa su, za ka rasa lissafi.

Kasafin Kuɗi (Budgeting)

Budget tsari ne na yadda za ka kashe kuɗinka.

Misali:

Idan ka samu ribar ₦100,000

Za ka iya tsara:

₦50,000 domin ƙara jari

₦20,000 domin talla

₦20,000 domin buƙatun kai

₦10,000 domin ajiya

Wannan yana taimakawa wajen kaucewa almubazzaranci.

Yadda Ake Ƙara Riba

1. Rage Kuɗaɗen Da Ba Su Da Muhimmanci

2. Ƙara Tallace-Tallace

3. Ƙara Yawan Kwastomomi

4. Inganta Sabis

5. Kula Da Kaya Domin Kada Su Lalace

Alamomin Kasuwanci Mai Lafiya

✔ Tallace-tallace suna ƙaruwa.

✔ Riba tana ƙaruwa.

✔ Ana iya sayen ƙarin kaya.

✔ Ana iya biyan buƙatu cikin sauƙi.

✔ Ana samun kuɗin ajiya.

Alamomin Kasuwanci Mai Matsala

❌ Rashin sanin inda kuɗi suke shiga.

❌ Yawan bashi.

❌ Cin jarin kasuwanci.

❌ Rashin rubuta lissafi.

❌ Rashin samun riba.

Sirrin Manyan 'Yan Kasuwa

Manyan 'yan kasuwa suna kula da lissafin kuɗinsu kullum.

Sun san:

Nawa suka samu.

Nawa suka kashe.

Nawa suka ajiye.

Nawa suka samu a matsayin riba.

Abin da ba a auna ba, ba za a iya sarrafa shi ba.

Kammalawa

Gudanar da kuɗin kasuwanci yadda ya kamata yana daga cikin manyan sirrin nasara. Duk mai kasuwanci ya kamata ya riƙa rubuta kuɗin shiga da fita, ya lissafa riba da asara, sannan ya ware kuɗin kasuwanci da na kansa.

Ka tuna:

"If You Can't Manage Money, You Can't Grow A Business."

Ma'ana:

"Idan ba ka iya sarrafa kuɗi ba, ba za ka iya bunƙasa kasuwanci ba."

Tambayoyin Gwaji

Menene Profit (Riba)?

Menene Loss (Asara)?

Ta yaya ake lissafin riba?

Me yasa ya kamata a ware kuɗin kai da na kasuwanci?

Menene Budget?

Ka ambaci hanyoyi guda biyar na ƙara riba.

Darasi Na 6:

Yadda Ake Ƙayyade Farashin Kaya Da Sabis Domin Samun Riba Ba Tare Da Korar Kwastomomi Ba.